آموزش مهارت های فنی و تجربی در زمینه تولید

نقش حیوانات و فرآورده های خام دامی در انتقال ویروس کرونا بیماری کووید ۲۰۱۹

0 61

یکی از پرسش های مطرح، درباره ی امکان انتقال ویروس کرونا از حیوانات به انسان یا برعکس و به نوعی مشترک بودن آن است، که در این مقاله به آن پاسخ می دهیم. همچنین مطالعه مجموعه توصیه نامه های پیشگیری از شیوع بیماری کرونا در جامعه روستایی و عشایری کشور را به شما توصیه می کنیم.

انتقال ویروس کرونا از حیوان به انسان و برعکس

با شیوع بیماری ناشی از نوع جدیدی از ویروس کرونا ، با نام “کووید ۱۹” که در اواخر سال ۲۰۱۹ میلادی برابر با دی ماه ۱۳۹۸ از کشور چین گزارش شد و به تدریج راه خود را به سایر کشورها، از جمله ایران، باز کرد از یک طرف ترس و نگرانی و از طرفی پرسش های گوناگون درباره ی این بیماری، جامعه ی جهانی را در بر گرفت. با توجه به جدید بودن این نوع از ویروس کرونا، دانشمندان و پژوهشگران زیادی در سطح دنیا مشغول مطالعه ی آن و بررسی رفتار، حساسیت ها، میزبان ها و نحوه ی سرایت ویروس و راه های پیشگیری، درمان و مواردی از این قبیل شدند که نتایج به دست آمده تا این زمان مورد بهره برداری قرار گرفته است. این مطالعات همچنان ادامه دارد و باید منتظر دستاوردهای علمی و تجربی دیگری باشیم که شاید نتایج فعلی را نقض یا تأیید و تکمیل کند.

یکی از پرسش های مطرح، درباره ی امکان انتقال ویروس کرونا از حیوانات به انسان یا برعکس و به نوعی مشترک بودن آن است؛ بویژه که خفاش، اولین متهمی بود که با توجه به عادات غذایی مردم چین، به عنوان منشاء کرونای ۲۰۱۹ معرفی و نیز گفته شد دو سوم اولین افرادی که به بیماری مبتلا شده اند به شکلی با بازار فروش غذاهای دریایی و حیوانات زنده ارتباط داشته اند؛ اما به تدریج مشاهده شد افراد غیر مرتبط با حیوانات نیز به این بیماری مبتلا شده اند؛ بنابراین موضوع سرایت ویروس از انسان به انسان، آن هم با سرعت واگیری زیاد، قطعیت یافت.

مدتی بعد گزارشی از هنگ کنگ دوباره توجه محققان را به سمت حیوانات برد. دو سگ خانگی مشکوک به آلوده بودن به ویروس جدید کرونا قرنطینه شدند. صاحبان این دو سگ به کووید ۱۹ مبتلا بوده اند. آزمایش های دقیق انجام شد و آلودگی سگ ها را تأیید کرد؛ سپس یک مورد آلودگی گربه در اثر بیماری صاحبش در بلژیک و آلودگی ببری در یکی از باغ وحش های نیویورک گزارش شد؛ این حیوان هم بیماری را از مراقب خود گرفته و دچار بی اشتهایی و سرفه ی خشک شده است. علاوه بر این گفته شد احتمال ابتلای سه بیر دیگر و سه شیر در همین باغ وحش با نشانه های مشابه وجود دارد.

از طرفی، رسانه ها موردی از نتیجه ی اعلام شده از سوی پژوهشگران چینی را هم بیان کردند مبنی بر این که در یک تحقیق آزمایشگاهی، مشخص شده است گربه ها بیماری کووید ۱۹ را به هم منتقل می کنند. به هر حال در همه ی این موارد گفته شده ویروس از انسان به این به حیوانات منتقل شده است و هنوز دلایلی قطعی برای اثبات این که حیوانات اهلی یا وحشی قابلیت آن را دارند که ویروس را به انسان انتقال دهند وجود ندارد و این موضوعی است که در گذر زمان باید مشخص شود.

سرایت بیماری کووید 2019 از حیوانات به انسان

آنچه تا امروز در سطح جهان مبنای برنامه ریزی های بهداشتی برای مقابله با ویروس کرونا قرار گرفته است :

الف. قدرت سرایت ویروس زیاد است و به همین دلیل توانسته از یک شهر آغاز و در مدت کوتاهی تقریبا به همه ی کشورهای جهان منتقل شود؛ بر این اساس آنچه می تواند با این قدرت واگیری بالا مبارزه کند، قطع زنجیره ی انتقال ویروس است. آماری که از سوی دبیر ستاد ملی مدیریت بیماری در کشورمان اعلام شد اهمیت این موضوع را به خوبی نشان می دهد: یک فرد آلوده یا بیمار در صورتی که توصیه های بهداشتی را رعایت نکند، در طول یک ماه می تواند ۴۰۰ نفر را آلوده کند و اگر به ۷۵ درصد توصیه ها عمل کند، یک نفر را.

ب. درشت بودن ویروس کرونا سبب نشستن آن روی زمین و سطوح مختلف می شود. مدت ماندگاری آن برحسب شرایطی مانند جنس، دما و رطوبت، متفاوت است؛ بر این اساس، زمانی که برای آن تخمین زده شده از ۵ دقیقه تا ۹ روز است. ولی همین تخمین، بیشتر بر پایه ی یافته های مربوط به کرونای عامل بیماری سارس است که شباهت زیادی به این ویروس دارد.

ج. به طور معمول، انتقال ویروس از راه ارتباط مستقیم با ترشحات ناشی از عطسه، سرفه و مواد دفعی بیماران، آلوده شدن دست ها در اثر برخورد با سطوح، اشیاء و خوراکی های آلوده و سپس تماس دست ها با چشم، دهان و بینی صورت می گیرد؛ دست دادن، روبوسی و در آغوش گرفتن افراد بیمار و آلوده از موارد خطرسازی است که مردم از آنها منع شده اند. باید توجه داشت که برخی افراد بدون هیچ نشانه ای از بیماری، ممکن است آلوده و ناقل ویروس باشند.

د. ویروس کرونا به صورت مکانیکی از دام ها، حیوانات خانگی و فرآورده های خام دامی می تواند به انسان انتقال یابد؛ این نکته ی مهمی است که همه ی دامپزشکان و تکنسین های مرتبط، دامدارن، صاحبان و فروشندگان حیوانات خانگی، افرد شاغل در مراکز تولید، بسته بندی، حمل، توزیع و عرضه ی فرآورده های خام دامی اعم از گوشت، لبنیات، عسل و اصناف مرتبط و مصرف کنندگان این فرآورده ها لازم است به آن توجه داشته باشند.

بر اساس آنچه گفته شد برای رها شدن جامعه ی انسانی از خسارات جانی و اقتصادی قابل توجه بیماری، و بازگشت مردم دنیا به روال عادی زندگی، قطع زنجیره ی انتقال ویروس بسیار ضروری است و مهم ترین کار همه ی افراد، رعایت اصول بهداشتی توصیه شده، در خانه ماندن و انجام کارهایی است که به قطع این زنجیره کمک می کند؛ مانند محدود کردن مسافرت ها از شهر و روستا و ترددهای درون شهری و درون روستایی به موارد کاملا ضروری، حذف انواع تجمعات آموزشی و فرهنگی و اقتصادی، و رفت و آمدهای خانوادگی و دوستانه و هر آنچه زمینه را برای انتقال ویروس فراهم می کند، و رعایت نکات بهداشتی به منظور پیشگیری از انتقال مکانیکی ویروس از حیوانات و فرآورده های خام دامی که موضوع مورد نظر این متن است و در ادامه به آنها اشاره شده است.

پیشگیری از انتقال مکانیکی ویروس کرونا از حیوانات و فرآورده های خام دامی

توصیه های مهم بهداشتی به منظور پیشگیری از انتقال ویروس کرونا از حیوانات و فرآورده های خام دامی :

  1. در صورت ابتلا به بیماری های تنفسی، همان مواردی را که برای پیشگیری از انتقال بیماری به انسان رعایت می کنید، نسبت به حیوانات هم رعایت کنید. حتی اگر نشانه ای از بیماری ندارید، با فرض احتمال آلودگی، هرگز بدون قرار دادن پوشش روی دهان و بینی تان (ماسک، دستمال و حداقل، آرنج) در کنار حیوانات عطسه یا سرفه نکنید. حتی اگر حیوانات نسبت به این ویروس حساس نباشند و بیمار نشوند، قطرات بزاق و ترشحات بینی، روی پوشش بدن و مخاطات آنها می نشیند و از این طریق به سطوح و افراد دیگر منتقل می شود.
  2. از انواع حیواناتی که دارای نشانه های بیماری تنفسی هستند، فاصله بگیرید و همه ی نکات بهداشتی را تا بهبود آنها رعایت کنید. تلفات و موارد غیر طبیعی بیماری آنها را به دامپزشکی اطلاع دهید.
  3. بیمار یا غیر بیمار، قبل و پس از دست زدن به حیوانات، حتما دست ها را با آب گرم و صابون بشویید و با دستمال خشک کنید، در صورت در دسترس نبودن آب و صابون، از مواد ضد عفونی استفاده کنید.
  4. با دست نشسته یا ضدعفونی نشده به خوراک، آب، غذا، وسایل و داروی حیوانات دست نزنید و از تماس این موارد با سطح زمین و دیگر سطوح نامطمئن جلوگیری کنید.
  5. از بوسیدن حیوانات خودداری کنید و اجازه ندهید آنها شما را لیس یا نوک بزنند.
  6. شعار در خانه ماندن برای قطع زنجیره ی انتقال ویروس فقط مختص انسانها نیست. لازم است به حیواناتی هم که در خانه نگهداری می شوند تعمیم داده شود؛ مانند سگ، گربه، مرغ و خروس و دیگر پرندگان
  7. لازم است از حضور افرادی که دارای نشانه های مشکوک به بیماری های تنفسی هستند در محل نگهداری و پرورش انواع دام (اعم از نشخوار کنندگان، تک سمی ها، پرندگان، آبزیان، زنبورعسل و کرم ابریشم)، کشتارگاه ها، مراکز جمع آوری شیر، تولید، بسته بندی، حمل، توزیع و عرضه ی انواع گوشت و فرآورده های خام دامی و خوراک دام جلوگیری شود. افراد مبتلا به بیماری ضروری است تا ۱۵ روز پس از بهبود همچنان از محیط کار دور باشند.
  8. از ورود موش، حشرات و پرندگان آزاد پرواز و وحشی به جایگاه نگهداری انواع حیوانات و انبارهای علوفه، دان، غذا و ابزار مورد استفاده، جلوگیری کنید.
  9. وسایل مربوط به پرورش و نگهداری حیوانات (دامداری، مرغداری، آبزی پروری، زنبورداری و… را امانت ندهید و امانت نگیرید. در صورت اضطرار، حتما قبل و پس از امانت باید شسته و ضدعفونی شوند.
  10. کود و فضولات دامداری ها و مرغداری ها محل مناسبی برای بقای میکروب ها هستند؛ جمع آوری و انتقال آنها را با رعایت نکات بهداشتی به طور مرتب انجام دهید.
  11. اگرچه گفته شده است ویروس کرونا از راه نیش حشرات انتقال نمی یابد ولی لازم است به عنوان ناقل مکانیکی ویروس، از مبارزه با آنها غافل نشوید.
  12. محل نگهداری انواع دام و محیط پیرامون آن را با استفاده از مواد ضدعفونی، آهک پاشی یا شعله دهی، از آلودگی ها پاک کنید.
  13. حوضچه ی ضدعفونی را در ورودی واحدهای آبزی پروری، زنبورداری، دامداری، مرغداری، و سالن ها به منظور پاکسازی کف کفش ها و وسایل نقلیه، فعال نگه دارید.
  14. قبل و پس از شیردوشی دام ها دستان خود با صابون و آب گرم بشویید؛ همچنین لازم است پستان گاو نیز پیش از شیردوشی شسته شود.
  15. برای پیشگیری از جابه جایی اجرام بیماریزا لازم است افراد از لباس، کفش، جوراب و کلاه مخصوص کار استفاده کنند. در طول کار مرتب دست ها را تا جایی که باز بوده است با آب و صابون بشویید. از خوردن، آشامیدن و سیگار کشیدن در زمان کار، دست زدن به همه ی قسمت های صورت بویژه دهان، بینی و چشم ها خودداری کنید.
  16. به محض ورود به خانه دست ها و پس از تعویض لباس، صورت و دست ها را تا جایی که باز بوده است با استفاده از آب گرم و صابون بشویید. به خاطر داشته باشید ضدعفونی کننده های دست مربوط به زمانی است که آب در دسترس نباشد. توجه داشته باشید که ساعت، انگشتر و تلفن همراه هم می توانند سبب انتقال آلودگی شوند.
  17. امکان انتقال آلودگی از محیط و افرادی که در مزارع و مراکز حمل، توزیع و عرضه ی آبزیان فعالیت می کنند به آب و بدن آبزیان زنده از جمله ماهی قرمز و برعکس از آبزیان، آب و وسایل مربوطه به انسان وجود دارد؛ بنابراین دور بودن افراد مبتلا به بیماری های تنفسی از آبزیان در همه مراحل تولید تا عرضه و رعایت کلیه ی نکات بهداشت افراد و محیط که قبلا به آنها اشاره شد ضروری است.
  18. شیوه ی زندگی عشایر به نحوی است که افراد، چادرها و وسایل با دام ها و سطح زمین ارتباط نزدیکی دارند و این رعایت بهداشت را برای تأمین سلامت افراد بسیار ضروری و البته دشوارتر می کند. وضعیتی که در ماه های اخیر در اثر بیماری کووید ۱۹ پیش آمده است علی رغم دشواری ها و مخاطراتی که دارد، نکته هایی را هم گوشزد می کند؛ یکی از این نکات این است که به ما می گوید در مواردی لازم است سختگیری هایی داشته باشیم و در جاهایی از روال معمول زندگی مان تجدید نظر کنیم. این که در زندگی عشایر زحمتکش، حیوانات تا کنار چادرها و وسایل زندگی تردد دارند و مرزی میان محوطه ی اطراف چادر و محل تردد دام ها وجود ندارد، در بسیاری مواقع می تواند خطرناک باشد. حیوانات که مخزن بسیاری از میکروب ها و حامل انگل های متنوعی هستند، می توانند با آلوده کردن داخل چادرها و محیط پیرامون آن که محل بازی بچه ها، پخت و پز، قرار دادن وسایل و مایحتاج زندگی روزمره و کار روی صنایع دستی رایج است، سلامت و جان خانواده ها را به راحتی تهدید کنند؛ بنابراین خوب است که از تجربیات این ایام، برنامه ای برای آینده و ایجاد تغییراتی اساسی در شیوه ی زندگی عشایر طراحی شود. آنچه امروز برای مصون ماندن از ابتلا به بیماری ناشی از کرونا باید اجرا شود و تجربه ای مفید برای آینده باشد این است که تلاش کنید حیوانات نه تنها به چادر که به مساحتی از محیط پیرامون آن هم نزدیک نشوند. بچه ها را از بازی با حیوانات با توضیح و توجیه، منع کنید. دست ها را حتما قبل و پس از دست زدن به حیوانات با آب و صابون بشویید. در زمان فعالیت های مربوط به دامداری و تولید فرآورده های لبنی، روی دهان و بینی را حداقل با دستمال تمیز بپوشانید و از کلاه با دستمال سر استفاده کنید. فایده ی بزرگ این کار این است که مانع می شود شما به موها و صورتتان دست بزنید و دیگر این که در صورت عطسه و سرفه، از نشستن آب دهان و ذرات تنفسی تان روی حیوانات و مواد خوراکی جلوگیری می کند و همچنین مانع پاشیده شدن اتفاقی ترشحات طبیعی حیوانات به نقاط حساس صورت و مو می شود. دستمال صورت، کلاه یا دستمال سر را بعد از هر بار استفاده با آب و صابون بشویید و در آفتاب خشک کنید. عادت بسیار پسندیده ای است که از کفش، لباس و جوراب مخصوص کار استفاده شود. در زمان کار از مصرف دخانیات و خوردن و نوشیدن خودداری کنید و به محض اتمام کار، دست ها را با آب و صابون تا جایی که باز بوده اند بشویید. لباس های کار را خارج از چادر در آورید و دست ها را به ترتیبی که گفته شد بشویید تا هنگام پوشیدن لباس خانه، آنها را آلوده نکنید. اگر امکان شستن روزانه ی لباس کار وجود ندارد، آنها را در جایی زیر آفتاب آویزان کنید ولی حداقل دو بار در هفته بشویید. پاکیزگی و ضدعفونی شدن سطوح اطراف چادرها و محل پخت نان و غذا، بازی بچه ها و انجام کارهای روزانه برای حذف آلودگی ها ضروری است. پایین لباس های بلند و پای چادر خانم ها و لباس بچه ها با زمین ارتباط مستقیم دارند و به راحتی می توانند آلودگی را از محل تردد دام ها و اطراف چادرها به داخل و از سطحی به سطح دیگر منتقل کنند. عوض کردن این لباس ها قبل از ورود به محل های پاک نیز ضروری است. برای پیشگیری از آلودگی مراتع در اثر جابه جایی دام ها و نیز خستگی ناشی از کوچ که سبب کاهش ایمنی بدن تان می شود، در صورت امکان از کوچ بهاره صرف نظر کنید. از ترددهای غیر ضرور میان چادرها بپرهیزید. این بخش به طور ویژه با توجه به مختصات زندگی عشایر بیان شده است. طبیعی است که رعایت مطالبی که عمومیت دارند و در سایر بخش ها گفته شده اند نیز برای کنترل بیماری در جامعه ی عشایر ضرورت دارند. انجام دقیق این کارها شاید دشوار به نظر بیاید و یا واقعا هم دشوار باشد ولی پاداش گران بهایی دارد: حفظ سلامت و آرامش خانواده که بزرگترین سرمایه ی زندگی است.
  19. ممکن است از راه ورود انسان بیمار یا آلوده و همچنین وسایل نقلیه، شان، کندو و ابزار زنبورداری از مناطق آلوده، ویروس کرونا به زنبورستان ها وارد شود و زمینه را برای آلوده شدن افرادی که در آنجا حضور دارند و نیز آلودگی عسل، موم، ژله رویال و دیگر تولیدات فراهم سازد. عرضه ی چنین تولیداتی حتی به صورت بسته بندی می تواند سبب انتقال ویروس به سایرین شود؛ بنابراین لازم است اصول گفته شده در موارد بالا، در خصوص بهداشت فردی و محیط زنبورستان رعایت شود. برای حفظ سلامتی خود و پیشگیری از انتقال آلودگی ها، بهتر است از کوچ دادن کندوها در این شرایط خودداری کنید.
  20. با توجه به قرار داشتن در فصل نوغانداری، در صورت ابتلا به بیماری های تنفسی، در واحدهای پرورش کرم ابریشم وارد نشوید و اصول ضدعفونی را برای پیشگیری از انتقال ویروس از راه برگ، کرم، پیله، ابزار کار و…، و شستن دست ها با صابون را قبل و پس از دست زدن به هر یک از این ها رعایت کنید. بدون استفاده از ماسک یا قرار دادن دستمال کاغذی روی دهان و بینی، در کنار این ها عطسه یا سرفه نکنید.
  21. توجه داشته باشید کسانی که در حوزه ی تولید، بسته بندی، حمل، توزیع و عرضه ی فرآورده های خام دامی و خوراک دام فعالیت دارند باید عاری از هرگونه نشانه ی بیماری تنفسی باشند و در صورت سلامت نیز بدون پوشاندن بینی و دهان در کنار این محصولات حتی در حالت بسته بندی شده، عطسه و سرفه نکنند؛ استفاده از ماسک به تأمین بهداشت این فرآورده ها کمک خواهد کرد. قبل و پس از تماس با فرآورده ها حتى شکل بسته بندی شده ی آنها، دست ها را طبق روال گفته شده بشویید. مسئولین توزیع از قرار دادن سبدها و کارتن های حمل بر کف خیابان و معابر خودداری کنند.
  22. هرگز ماسک و دستمال های مورد استفاده را در محل کار رها نکنید. باید آنها را در درون کیسه های پلاستیکی قرار دهید، در کیسه را ببندید و داخل سطل زباله ی دردار بیاندازید. توجه داشته باشید که قرار دادن کیسه در داخل سطل ها برای انتقال زباله ها به صورت بسته بندی شده به خارج از محل کار یا خانه، ضروری است؛ در غیر این صورت هم سطل آلوده می شود و هم انتقال زباله می تواند با انتقال ویروس همراه باشد.
  23. انواع گوشت و فرآورده های دامی را از مراکز معتبر و مجاز تحت نظارت دامپزشکی، به شکل بسته بندی شده و دارای نشان دامپزشکی، خریداری کنید. لازم است سطح بسته ها به محض انتقال به خانه ضدعفونی شود. در چنین شرایطی از سوی سازمان دامپزشکی کشور خرد کردن گوشت، مرغ و ماهی در مراکز عرضه، ممنوع اعلام شده است.
  24. از مصرف شیر خام و محصولات لبنی غیر پاستوریزه، تخم مرغ خام و نیم پز و انواع گوشت و امعا و احشای خوراکی چهارپایان، پرندگان و آبزیان به شکل خام، نیم پز و کبابی خودداری کنید.
  25. از شکار، فروش، خریداری و مصرف پرندگان آزاد پرواز و وحشی خودداری کنید. این ها می توانند ناقل مکانیکی ویروس کرونا از نواحی آلوده باشند.
  26. در زمان استفاده از مواد ضدعفونی کننده با رعایت نکات ایمنی، مراقب سلامت خود باشید. کاملا طبق توصیه ها عمل کنید. آنچه را نمی دانید از کارشناسان حوزه ی پزشکی و دامپزشکی بپرسید و حتما از ماسک، کلاه و دستکش استفاده کنید.

انتقال ویروس کرونا از حیوان به انسان

منبع سازمان دامپزشکی کشور / دکتر فاطمه سادات تهران

ورود

رمز عبور را فراموش کرده‌اید؟

رمز عبور را فراموش کرده‌اید؟

اطلاعات حساب کاربری خود را وارد کنید و ما یک لینک برای بازنشانی رمز عبور برای شما ارسال خواهیم کرد.

Your password reset link appears to be invalid or expired.

ورود

سیاست حفظ حریم خصوصی

افزودن به کلکسیون

بدون کلکسیون

اینجا تمام کلکسیون‌هایی که از قبل ایجاد کرده‌اید را پیدا خواهید کرد.